Slimme Thermostaat Wegstand: Zo Stelt u Het In

De slimme thermostaat wegstand instellen is één van de meest effectieve manieren om energie te besparen zonder in te leveren op comfort. Wanneer u het huis verlaat en uw thermostaat gewoon blijft stoken op 20 °C, betaalt u voor warmte die niemand nodig heeft. Volgens Milieu Centraal scheelt één graad lager stoken al snel 6% op uw gasverbruik. Over een heel jaar loopt dat op tot honderden euro’s. Deze gids legt uit wat de wegstand precies is, welke temperatuur u het beste kiest en hoe u dit instelt op Nest, Tado en Honeywell Home.

Wat is de wegstand bij een slimme thermostaat?

De wegstand — ook wel afwezigheidsstand of away mode genoemd — is een vooraf ingestelde temperatuur die uw thermostaat aanhoudt wanneer niemand thuis is. Bij een conventionele klokthermostaat moest u dit handmatig regelen. Een slimme thermostaat doet dit automatisch, op basis van een vast schema of via geofencing op basis van uw smartphonelocatie.

Het verschil met een gewone setback-temperatuur in een dagprogramma is dat de wegstand ook actief wordt wanneer u onverwacht vroeger weggaat of langer wegblijft. De thermostaat detecteert dat niemand meer in de buurt is en schakelt automatisch terug naar de lagere stand. Zodra u de buurt van uw woning nadert, warmt het huis al op voordat u de voordeur opendoet.

Niet alle slimme thermostaten werken op dezelfde manier. Bij sommige modellen stelt u de wegstand in als vaste temperatuurwaarde. Bij andere merken bepaalt u een schema én een afwezigheidstemperatuur, waarbij geofencing dat schema kan overschrijven. Goed begrijpen hoe uw merk dit aanpakt, voorkomt onaangename verrassingen — zoals thuiskomen in een koud huis.

Welke wegstand temperatuur is optimaal?

De meest genoemde aanbeveling is een wegstand van 15 °C. Dat is warm genoeg om vorstschade aan leidingen te voorkomen en vocht en schimmel geen kans te geven, maar laag genoeg om substantieel te besparen. Bent u slechts enkele uren weg, dan kan 16 of 17 °C gunstiger zijn: het huis hoeft minder lang op te warmen bij terugkomst, wat de piekbelasting op uw cv-ketel vermindert.

Heeft u een woning met vloerverwarming als hoofdverwarming, dan verdient extra aandacht. Vloerverwarming reageert traag: het duurt 60 tot 90 minuten voordat de vloer op comforttemperatuur is. Zet de wegstand niet lager dan 16 °C, zodat u niet twee uur wacht op een warme vloer bij thuiskomst. Koppel dit altijd aan een geofencing-radius van minimaal 5 kilometer, zodat het systeem bijtijds begint op te warmen.

Volgens data van CBS Statline verbruikt een gemiddeld Nederlands huishouden circa 1.500 m³ aardgas per jaar voor ruimteverwarming. Bij een gasprijs van €1,45 per m³ (2026) en een besparing van 8 tot 10% door een goed ingestelde wegstand, loopt de jaarlijkse besparing op tot €174 tot €218. Dat is aanzienlijk meer dan de €50–€100 die fabrikanten gemiddeld noemen, omdat die cijfers uitgaan van een conservatievere instelling.

Slimme thermostaat wegstand instellen per merk

Google Nest Thermostat

De Nest Thermostat (E en Learning-versie) heeft een ingebouwde Home/Away Assist-functie. Die combineert de locatie van uw smartphone, de bewegingssensor in de thermostaat en de locaties van huisgenoten. Zo bepaalt Nest automatisch of iemand thuis is.

1. Open de Nest-app op uw smartphone.
2. Tik op uw thermostaat en kies Instellingen (tandwielicoon).
3. Ga naar Home/Away Assist.
4. Stel de gewenste Eco-temperatuur in — dit is de wegstand. Standaard staat deze op 12 °C voor verwarming.
5. Activeer Automatisch om de functie op basis van uw locatie te laten werken.

De Eco-temperatuur is de wegstand die Nest aanhoudt zolang niemand thuis is. U kunt deze verhogen naar 15 of 16 °C als u vindt dat 12 °C te koud is. Nest past ook automatisch aan op basis van leergedrag: als u structureel om 17:30 uur thuiskomt, begint de thermostaat rond 16:45 uur al op te warmen.

Tado Slimme Thermostaat

Tado werkt standaard met geofencing. Zodra de laatste bewoner de zogenoemde “Home Zone” verlaat, schakelt de thermostaat naar de afwezigheidsstand. U stelt dit in via:

1. Open de Tado-app en tik op Instellingen.
2. Kies Zones & Apparaten en selecteer uw thermostaat.
3. Tik op Afwezigheidstemperatuur.
4. Stel de gewenste temperatuur in, bijvoorbeeld 15 °C.
5. Controleer onder Gebruikers of alle huisgenoten zijn toegevoegd — Tado schakelt pas naar wegstand wanneer alle bewoners de zone hebben verlaten.

Tado biedt met een betaald abonnement (€2,99 per maand of €24,99 per jaar) uitgebreidere automatiseringsopties, waaronder weersadaptief verwarmen. Zonder abonnement werkt de afwezigheidsstand gewoon, maar mist u geavanceerde energierapporten. Wilt u weten of een abonnement de moeite waard is, bekijk dan de vergelijking van slimme thermostaten zonder abonnement.

Honeywell Home T6R / T9

Honeywell Home werkt iets anders dan Nest en Tado. De T6R en T9 gebruiken een wekelijks schema. De wegstand stelt u in als een aparte “Home” en “Away”-temperatuur die aan tijdblokken gekoppeld is.

1. Open de Honeywell Home-app en selecteer uw thermostaat.
2. Ga naar Schema en kies een dag.
3. Voeg een tijdblok toe voor de periode dat u weg bent en stel de temperatuur in op 15 °C.
4. Activeer voor de T9 ook Smart Response: de thermostaat berekent dan wanneer het huis moet beginnen opwarmen om op tijd de doeltemperatuur te bereiken.
5. Schakel Geolocation in via de app-instellingen voor automatische overschrijving van het schema.

De T9 heeft bovendien slimme kamersensoren die detecteren of een ruimte bezet is. Daarmee kan de thermostaat gericht verwarmen waar mensen daadwerkelijk aanwezig zijn — handig in een groter huis. Meer over de keuze van de juiste thermostaat voor uw woning leest u in de uitgebreide gids voor elke woningtype.

Geofencing versus vaste schema’s: wat werkt beter?

Een vast schema heeft als voordeel dat het volledig voorspelbaar is en geen smartphone vereist. Maar het houdt geen rekening met afwijkingen in uw routine: een vergadering die uitloopt, een dag thuiswerken of een spontane uitstap. Geofencing lost dit op door realtime te reageren op uw locatie.

Het nadeel van geofencing is batterijverbruik op uw telefoon en de afhankelijkheid van een stabiele GPS-verbinding. Binnen gebouwen of in tunnels kan de locatiebepaling tijdelijk wegvallen. Combineer daarom geofencing altijd met een basisschema als vangnet. De meeste slimme thermostaten doen dit automatisch: het schema is de standaard, geofencing is de overschrijving.

Wilt u dieper ingaan op de werking van geofencing en hoe u de detectieradius optimaal instelt, dan vindt u een uitgebreide uitleg in de gids voor het instellen van geofencing.

Veelgemaakte fouten bij het instellen van de wegstand

• Te lage wegstand instellen: Onder 12 °C bestaat kans op condensvorming en schimmel in slecht geïsoleerde woningen. Blijf boven 12 °C, ook in de zomer.
• Niet alle bewoners toevoegen aan de app: Bij Tado schakelt de wegstand pas in als iedereen weg is. Vergeet een huisgenoot toe te voegen, dan werkt de automatisering niet.
• Geofencing-radius te klein: Een radius van minder dan 1 kilometer geeft te weinig voorwarmtijd. Stel minimaal 2–3 kilometer in, of meer bij vloerverwarming.
• Schema en geofencing in conflict: Controleer of uw schema niet een hoge temperatuur aanstuurt terwijl geofencing de wegstand actief heeft. Dat levert tegenstrijdige signalen op en verhoogt uw energieverbruik onnodig.
• Wegstand niet aanpassen per seizoen: In de zomer is een wegstand van 15 °C overbodig. De zomermodus van uw slimme thermostaat zorgt ervoor dat de verwarming in de warmere maanden volledig uitgeschakeld blijft.

Besparing berekenen en terugverdientijd

Een slimme thermostaat kost tussen €80 en €250, afhankelijk van het merk en de functies. De wegstand levert gemiddeld 8 tot 12% gasbesparing op in vergelijking met een woning die constant op 20 °C gestookt wordt. Bij een gemiddeld gasverbruik van 1.500 m³ en een prijs van €1,45 per m³ is de jaarrekening €2.175. Een besparing van 10% is dan €217,50 per jaar.

Een Nest Thermostat E (circa €130) verdient zichzelf daarmee terug in minder dan 8 maanden. Een duurdere Tado Starter Pack (circa €200) heeft een terugverdientijd van iets minder dan 12 maanden. Wilt u een persoonlijke berekening maken voor uw situatie, dan helpt de terugverdientijd calculator u verder.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) biedt via de ISDE-subsidie geen directe vergoeding voor slimme thermostaten, maar wanneer u een slimme thermostaat aanschaft als onderdeel van een warmtepompinstallatie, kan de thermostaat meelopen in de subsidieaanvraag. Raadpleeg de RVO-website voor de actuele voorwaarden in 2026.

Wegstand en compatibiliteit met uw ketel of warmtepomp

De manier waarop uw thermostaat communiceert met de ketel of warmtepomp beïnvloedt hoe effectief de wegstand werkt. Bij een eenvoudige aan/uit-sturing reageert de ketel binair: hij gaat aan of uit. Bij een OpenTherm-verbinding stuurt de thermostaat de aanvoertemperatuur van de ketel modulerend aan. Dat betekent dat de ketel bij een lage wegstand op minimale capaciteit draait in plaats van volledig uit te schakelen en later weer hard te moeten opstarten.

Bij warmtepompen is een stabiele lage aanvoertemperatuur efficiënter dan grote schommelingen. Stel de wegstand bij een warmtepomp daarom niet lager dan 16 °C in. Een grote temperatuurval vereist later een hoge aanvoertemperatuur om snel op te warmen, wat de COP (prestatiecoëfficiënt) van de pomp verlaagt en meer elektriciteit kost dan u bespaart. Meer hierover leest u in de uitgebreide gids over thermostaten in combinatie met warmtepompen.

Veelgestelde vragen over de slimme thermostaat wegstand

Wat is het verschil tussen de wegstand en de nachtstand?

De nachtstand is een lagere temperatuur die u instelt voor de uren dat u slaapt, meestal 15 tot 17 °C. De wegstand is de temperatuur die actief wordt wanneer u het huis verlaat overdag. Beide kunnen dezelfde waarde hebben, maar worden apart ingesteld en door andere triggers geactiveerd — een schema voor de nacht, geofencing of een schema voor de wegstand.

Werkt de wegstand ook als ik geen smartphone heb?

Ja. Zonder smartphone valt geofencing weg, maar u kunt de wegstand als vast tijdblok in het schema programmeren. Stelt u dat blok in van 08:00 tot 17:00 uur op werkdagen, dan geldt de lagere temperatuur automatisch tijdens die uren — ongeacht of u thuis bent of niet.

Hoe laag mag de wegstand in de winter?

Stel de wegstand nooit lager dan 12 °C in de wintermaanden. Leidingen in slecht geïsoleerde ruimtes kunnen bij aanhoudende temperaturen onder 10 °C bevriezen. Bovendien neemt het risico op condensvorming en schimmelgroei toe bij te lage binnentemperaturen in combinatie met hoge luchtvochtigheid.

Kan ik de wegstand handmatig overschrijven?

Alle grote merken — Nest, Tado en Honeywell Home — staan handmatige overschrijving toe via de app of het display op de thermostaat. Bij Tado tikt u eenvoudig op het verwarmingsicoontje en stelt u een tijdelijke temperatuur in. Die tijdelijke instelling vervalt automatisch na de door u gekozen periode, waarna de thermostaat terugvalt op het normale gedrag.

Wat als twee bewoners op verschillende tijden thuiskomen?

Goede slimme thermostaten zoals Tado en Nest ondersteunen meerdere gebruikersprofielen. De thermostaat schakelt naar de wegstand zodra de laatste bewoner vertrekt, en terug naar de thuisstand zodra de eerste bewoner de Home Zone nadert. Voeg alle gezinsleden toe aan de app, zodat de automatisering correct werkt.

Heeft de wegstand invloed op mijn privacyinstellingen?

Geofencing vereist dat uw thermostaat-app toegang heeft tot uw locatiegegevens. Die gegevens worden verwerkt door de servers van de fabrikant. Wilt u weten hoe merken als Nest en Tado met uw locatiedata omgaan, lees dan de uitgebreide analyse over privacy en beveiliging van slimme thermostaten.